BEGIN:VCALENDAR VERSION:2.0 PRODID:-//jEvents 2.0 for Joomla//EN CALSCALE:GREGORIAN METHOD:PUBLISH BEGIN:VEVENT UID:81a975bfcc95446bb4087684af9c4cb8 CATEGORIES:{lang en}Anniversary{/lang}{lang pl}Rocznice{/lang} SUMMARY:Wydarzenia w Radomiu 1976 DESCRIPTION;ENCODING=QUOTED-PRINTABLE: Wydarzenia w Radomiu lub Radomski czerwiec – określenie strajków i zamiesz ek w Radomiu 25 czerwca 1976 będących największą akcją protestacyjną w rama ch Czerwca 1976, spacyfikowaną przez jednostki milicji i ZOMO. W wydarzenia ch tych wzięło udział ok. 20 tysięcy osób, w tym pracownicy 33 przedsiębior stw z terenu Radomia i województwa oraz studenci ośrodka radomskiego Polite chniki Świętokrzyskiej i uczniowie szkół średnich. Bezpośrednim pretekstem wystąpienia radomskich robotników było przedstawienie 24 czerwca 1976 w sej mie przez premiera Piotra Jaroszewicza projektu członka Rady Państwa posła Edwarda Babiucha przewidującego drastyczne podwyżki cen żywności: mięsa i w ędlin średnio o 69% (lepszych gatunków nawet o 110%), masła i serów o 50%, cukru o 100%, ryżu o 150%, warzyw o 30%, które miały wejść w życie 3 dni pó źniej. Władze planując podwyżki liczyły się z akcjami protestacyjnymi, dlat ego też już od wiosny 1976 w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i sztabach wo jewódzkich MO trwały przygotowania do stłumienia ewentualnych strajków. Typ owano, iż zamieszki mogą wystąpić w Warszawie, Gdańsku, Szczecinie, Krakowi e oraz na Śląsku. Plany te nie uwzględniały Radomia, do którego 25 czerwca 1976 skierowano jedynie 75 funkcjonariuszy ZOMO. Już 23 czerwca w przeddzie ń wystąpienia Jaroszewicza podniesiono gotowość bojową jednostek podległych MSW, rozpoczynając tym samym właściwą fazę Operacji Lato 76. Akcja protest acyjna rozpoczęła się od największego w Radomiu przedsiębiorstwa - Zakładów Metalowych "Łucznik". O godz. 6:30, nie podjął pracy wydział, na którym za trudnionych było 636 osób. Zamiast na stanowiska pracy, robotnicy udali się przed budynek dyrekcji. Ok. godz. 8:10 grupa licząca blisko 1000 osób wysz ła poza bramy fabryki zabierając ze sobą 3 wózki akumulatorowe. Wkrótce pot em grupa rozdzieliła się. Część protestujących postanowiła wrócić do zakład u, największa grupa udała się pod znajdującą się kilkaset metrów dalej bram ę Zakładu Sprzętu Grzejnego, natomiast reszta skierowała się w stronę RZPS "Radoskór". Z tych dwóch zakładów do protestujących dołączyło ok. 300 osób. W tym samym czasie strajk okupacyjny ogłoszono również w położonych nieco dalej Zakładach Urządzeń i Instalacji "Termowent". Rozrastająca się błyskaw icznie demonstracja skierowała się w stronę centrum miasta przechodząc obok dwóch kolejnych wielkich firm: Zakładów Drzewnych i Zakładów Naprawczych T aboru Kolejowego. Ok. 10.00 tłum spontanicznie skierował się pod siedzibę K omitetu Wojewódzkiego PZPR. O godz. 10:15 wiceminister spraw wewnętrznych g enerał Bogusław Stachura, szef operacji Lato 76 rozkazał przerzucić do Rado mia pododdziały ZOMO z Lublina, Łodzi, Warszawy i Kielc. Przerzucano też po stawione w stan gotowości bojowej pododdziały Wyższej Szkoły Oficerskiej Mi licji Obywatelskiej w Szczytnie. Do godz. 11:00 przed budynkiem KW PZPR zeb rało się ok. 4 tys. protestujących, którzy żądali rozmów z kierownictwem pa rtii. I sekretarz komitetu wojewódzkiego Janusz Prokopiak zadzwonił do sekr etarza KC PZPR Jana Szydlaka, który oświadczył, że odwołanie podwyżek cen n ie jest możliwe. Prokopiak, wiedząc, że zdesperowany tłum może zaatakować k omitet zdecydował się grać na zwłokę i ok. 12:30 poinformował protestującyc h, że władze centralne zareagują na protesty do godz. 14:00. Po upływie teg o terminu tłum zniecierpliwiony brakiem jakiejkolwiek reakcji władz wojewód zkich wtargnął do gmachu komitetu. Najpierw protestujący dotarli do bufetu, skąd przez okna rozpoczęli wyrzucać m.in. puszki z szynką. Następnie rozpo częto demolowanie budynku. Z gabinetów wyrzucono portrety Lenina, z masztu na dachu ściągnięto czerwoną flagę i powieszono w jej miejscu flagę państwo wą. Następnie budynek podpalono, jednocześnie barykadując znajdujące się pr zed nim skrzyżowanie ulic, by uniemożliwić jego gaszenie jednostkom straży pożarnej. Protestujący, do których później dołączyli również studenci i zwo lnieni do domu pracownicy, którzy stawili się do pracy na drugą zmianę rozp oczęli starcia uliczne z jednostkami milicji i ZOMO, które rozpoczęły pacyf ikację demonstracji. Próbowali również podpalić budynek Urzędu Wojewódzkieg o oraz Biura Paszportów KW MO. Walki trwały do godz. 21:00. O godz. 20:00 r ząd wycofał projekt podwyżek. Z powodu nieuwzględnienia Radomia w planach o peracyjnych na miejscu zdarzeń nie było wystarczających sił milicji by rozp ędzić demonstrację. W związku z tym już ok. godz. 10 podjęto decyzję o skie rowanie na miejsce zdarzeń jednostek ZOMO z Lublina, Łodzi, Warszawy i Kiel c oraz przerzucenie drogą powietrzną na lotnisko w Sadkowie pododdziałów z Wyższej Szkoły Oficerskiej Milicji Obywatelskiej w Szczytnie. Oddziały mili cji były celowo nie wyposażone w broń palną. Edward Gierek wydał zalecenia traktujące użycie milicji przeciwko robotnikom jako ostateczność. Tak też s ię stało, zwlekano z użyciem ZOMO do chwili, aż podpalono KW i grabież skle pów stała się faktem. Zdemolowano i okradziono ponad 100 sklepów. Od godz. 15:00 walki uliczne były wyrównane, gdyż demonstracje próbowały spacyfikowa ć jedynie lokalne oddziały milicji i ZOMO. Po godz. 15:10 pod siedzibę podp alonego komitetu wojewódzkiego dotarły pierwsze posiłki - V a następnie VI kompania ZOMO z Warszawy, które rozpoczęły pacyfikację przy użyciu gazów łz awiących i armatek wodnych. Kolejne kompanie ZOMO skierowano do tłumienia z amieszek w centrum miasta. Ok. godz. 16.20 nastąpiło największe natężenie w alk i demonstracji, w których udział brało już ok. 20 tysięcy osób. Łącznie do spacyfikowania demonstracji i zamieszek skierowano 1543 funkcjonariuszy . Milicja i ZOMO przeprowadziły masowe aresztowania zarówno demonstrantów j ak i przygodnych osób, którym zarzucano uczestnictwo w niszczeniu mienia. Z darzały się również przypadki wyciągania ludzi z domów. Zatrzymanych brutal nie bito i kopano przeprowadzając przez tzw. "ścieżki zdrowia". W trakcie w alk ulicznych zginęły 2 osoby: Jan Łabęcki i Tadeusz Ząbecki przygnieceni p rzez przyczepę ciągnika z betonowymi płytami, którą próbowali zepchnąć w ki erunku nadciągających oddziałów ZOMO. Trzecią ofiarą śmiertelną związaną po średnio z wydarzeniami był 27-letni Jan Brożyna, do którego śmierci 30 czer wca 1976 r. przyczyniło się pobicie przez milicjantów dzień wcześniej. Śmie rtelną ofiarą represji po wydarzeniach radomskich, był również ks. Roman Ko tlarz. Rannych w zamieszkach zostało 198 osób. Milicja i ZOMO zatrzymały 63 4 osoby a następnego dnia w trybie natychmiastowym zwolniono z pracy 939 os ób. 25 osób osądzono jako prowodyrów wydarzeń. Osiem z nich skazano na kary od 8 do 10 lat więzienia, jedenaście otrzymało kary od 5 do 6 lat, a sześc ioro - od 2 do 4 lat więzienia. Dodatkowo ok. 170 osób zostało skazanych pr zez kolegia do spraw wykroczeń. Straty materialne oszacowano na ponad 77 mi lionów złotych. W trakcie zamieszek spalono 5 samochodów ciężarowych i 19 o sobowych, a pożar uszkodził gmach komitetu. 26 czerwca władze rozpoczęły w mediach, na stadionach i placach szeroko zakrojoną kampanię propagandową, k tóra miała na celu potępienie i zdyskredytowanie protestujących, których na zwano "radomskimi warchołami". Pacyfikacja demonstracji w Radomiu oraz odby wających się jednocześnie akcji w Ursusie i Płocku spowodowały mobilizację na większą skalę środowisk opozycyjnych oraz po raz pierwszy wspólnych dzia łań środowisk robotniczych i inteligenckich. Pomoc materialna, prawna i med yczna dla ofiar represji i ich rodzin oraz zbiorowe i indywidualne listy pr otestacyjne zaowocowały powstaniem niecałe 3 miesiące później Komitetu Obro ny Robotników. Również Konferencja Episkopatu Polski obradująca w dniach 8– 9 września 1976 zwróciła się do władz o "zaniechanie wszelkich represji wob ec robotników biorących udział w protestach przeciwko zamierzonej przez rzą d w czerwcu zbyt wygórowanej podwyżce cen artykułów żywnościowych" i zaapel owała: "Uczestniczącym w tych protestach robotnikom trzeba by przywrócić od ebrane prawa, pozycję społeczną i zawodową". Efektem rosnącej niechęci społ ecznej wobec represyjnej polityki władz PRL w stosunku do robotników były a mnestie w stosunku do skazanych ogłoszone w lutym i lipcu 1977. Po roku 198 9 ok. 35 skazanych otrzymało kasacje wyroków, a 15 z nich sąd przyznał odsz kodowania finansowe w wysokości od 10 do 30 tysięcy złotych. Dotychczas zar zuty z tytułu bezprawnego pozbawienia wolności i sprawstwa kierowniczego po dczas wydarzeń radomskich postawiono 4 byłym funkcjonariuszom MO, SB i Służ by Więziennej. W sierpniu 2002 dwaj z nich zostali uniewinnieni, a w stosun ku do dwóch pozostałych sąd umorzył postępowanie z powodu przedawnienia. 9 czerwca 2006 Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Lublin ie skierowała do Sądu Rejonowego w Radomiu akt oskarżenia przeciwko funkcjo nariuszowi ZOMO z Lublina oskarżając go o zbrodnię komunistyczną. 25 czerwc a 2006 przedawniły się zarzuty o zbrodnię komunistyczną. DTSTAMP:20260519T064427Z DTSTART;VALUE=DATE:20130625 DTEND;VALUE=DATE:20130626 SEQUENCE:0 RRULE:FREQ=MONTHLY;COUNT=100;INTERVAL=12;BYMONTHDAY=+25 TRANSP:OPAQUE END:VEVENT END:VCALENDAR